Kapkara bir koyun:Joel Peter Witkin

“Hep kendime sordum, acaba neden ben hep böle korkunç, iğrenç şeylerle
ilgileniyorum diye. Galiba şiddet ve korku en iyi yanıt.Yeryüzünün estetiğinden nefret
ediyorum, işte o yüzden kendi çevremi ve duvarlarımı tarif ediyorum dünyam diye ve
artık ölülerden, ölümden, ucubelerden, garip yaratıklardan korkmuyorum.”

İşte kapkara bir koyun Joel Peter Witkin. Çok sayıda ödül, bir çok ünlü kolleksiyoncuda fotografları, bir çok ulusal müzede kalıcı sergilerde eserleri yer alan ama bir o derece de nefret edeni bulunan bir fotoğrafçı. Şiddet hep satar ve witkin şiddettir. Hayvansı estetiği ya da nefret uyandıran fotoğraflarıyla içine çeker, muhakkak fikir sahibisinizdir. Olumsuz duyguların koreografıdır, ölüleri, vücut engellileri, kendine işkence edenleri, amorf vücutlu ve sellülitli yaşlıları dans ettirir fotoğraflarında. Korkunç ve dehşet sahnelerinden insanlar hep haz duymuşlardır. Korku filmlerinin gişelerinin önündeki kuyruklar hiç bitmez. Televizyonlardaki cinayet, kavga, trafik kazasında sıkışan ve kanayan şöförün başının görüntülerine hem bakmak istemeyiz hem de gözümüzü ayıramayız. Bu tip programlar dünyanın her yerinde rating alır. Duygusallık ile doymak bilmeyen bu izleme tavrımız Witkin’in temel hedefini belirler.

Witkin’in eserlerinde, nesnelere dokunmak, onları hissetmek, gözlerindeki anlamı
yakalamak istersiniz. Witkin, belgesel çalışmalar yapmaz ama inanılmaz ayrıntılarıyla
bezenmiş arka plan, son derece detaylı fonlar yaratır. Modelleri çoğıu zaman eski mit
ve efsanelerdeki biçim ve şekilleri andırır Fotografa bakan kişide 1940 lardaki
Holywood filmlerindeki yüzler canlanır Joseph Goebbels’ in Nazi kamplarında ölüler ile çekilmiş fotografları, ikinci dünya savaşı, Vietnam savaşı, ölüler, sakatlar, gaziler. “İşte ben, bu fotograflarla büyüdüm” diyor sanatçı.

Hayata adımını 13 Eylül 1939 da Brooklyn, New York’ ta attı. Babası cam işiyle uğraşan koyu bir Yahudi, annesi ise kimya dalında çalışan Katolik bir İtalyan’ dı. Aİlesi dini farklılıklarına daha fazla dayanamayıp, Witkin daha küçük bir çocukken boşandılar ve küçük Joe annesiyle yaşamaya başladı. Brooklyn’ deki Saint Cecelia’s okuluna başladı, daha sonra Grover Cleveland High School’ da okul hayatı devam etti.

1998′ de yazdığı “The Bone House” da Witkin, küçük bir çocukken tanık olduğu bir
trafik kazasını örnek göstererek, kendisinin bu farklı bakış açısına sahip olmasını
sağlayan olayı anlatır. Evinin önünde meydana gelen bu trajik kazada, küçük bir kız
çocuğunun kopan kafası Witkin’in ayağının dibine kadar gelmiştir. Sanatçı ömrü
boyunca o boş bakan gözleri hiç unutmadığını söyler. Aynı zamanda Weegee isimli
fotografçıdan da çok etkilendiğini belirtir. 1996 World Art Ocak sayısında çıkan bir söyleşisinde, içindeki fotograf alevini ilk babasının yaktığını anlatır: “Beni bir köşeye çeker, Life, Look ve the Daily Mirror gibi dergilerdeki fotografları bana gösterir ve üzerinde konuşurdu. Tam 5 yaşındaydım ve bana böyle güzel fotograflar yapamadığından bahsederdi. Belki de o arzusu benim kanalım ile gerçekleşti, bilinmez.”

1995’te “Witkin” isimli kitapta sanatçı şunları yazar : “Fotograf çekmeye 16 yaşında
başladım. O yıl, Edward Steichen, benim bir fotografımı Museum of Modern Art, New York’ ta sergilemek için aldı. Bu olay benim hayatımı fotografa adamama neden oldu”.Okuldan sonra, Witkin fotograf bilgisini geliştirmek için çeşitli işlere girdi. 1961′ de orduya girinceye kadar bir laboratuvarda renkli fotograf baskı elemanı olarak çalıştı. Askerlikte de foto teknisyeni ve çeşitli askeri kazaları belgesel olarak çeken ve arşivleyen bir grubu yönetti.

Askerlik görevinden sonra New York’ a geri döndü ve profesyonel fotograf
yaşantısına başladı. Cooper Union on the G.I. Bill den BFA, Columbia Üniversitesi’nde şiir dalında derece, New York Şehir Meclisi’nden fotografta CAPS nişanı. 1976′ da Albuquerque’ deki New Mexico Üniversitesi fotograf dalından mezun oldu. Takip eden ertesi yıl Ford Vakfı’ndan alınan bir burs, 1982, 1984 ve 1986 da NEA ödülleri ve 1986 University of New Mexico’dan fotograf master derecesi.1978 de dövme sanatçısı Cynthia Bency ile evlenen sanatçı bu günlerde Albuquerque’de geniş bir çiftlik evinde şehir gürültüsünden uzakta sakin bir hayat yaşamaktadır.
Ama…
Hermafroditler, vücutları deforme olmuş yaratıklar, “garip insanlar”, bacakları kolları
kopmuş çocuklar, ölü doğmuş bebekler. Witkin bu modelleri kullanırken şöyle der :

“Benim çalışmalarım, kendi benliğime doğru yaptığım bir yolculuğun hikayesidir. Bu
yolculuğun son durağında daha sevecen, daha az bencil olma arzusu yatmaktadır.”

(foto:öpüşen insan portresi)

1982 de sergilenmeye başladığında en çok tartışılan fotograflarından birisi olan bu
öpüşen insan portresi, Witkin için bir süre model bulmakta zorlanmasına yol açmıştır.
Bu ölmüş bir yaşlı adama ait kafa lazer bıçakları ile tam ortadan ikiye kesilmiş ve bu
kompozisyon tasarlanmıştır. Bunun üzerine bazı aileler Witkin’e model vermekte
tereddüte düşmüşlerdir. Bu nedenle, Witkin bu negatifi yakmış ve şu anda bu
fotograftın dünyada sadece 15 baskısı vardır.Bir tanesi de sinema sanatçısı Richard
Gere’in salon duvarını süslemektedir.

“Çıplak doğarız, ve çıplak yaşamalıyız. Bu çıplaklık açıklık ve dürüstlük anlamında”.

“Hastane morglarında günlerimi ve gecelerimi geçirdiğimi hatırlarım, ölüler günlerce
sonra bulundukları zaman ya şişmiş olurlar yada düzgün taşınmadıkları için burun,
boyun gibi organları hasar görür, morg elemanlarına hep lütfen yavaş ve nazik olun
derim.”

Witkin, Meksika bir morgda çalışırken, bir çekmece doulusu kopuk vücüt parçaları,
kollar, bacaklar, gözler, penisler, bebekler gördüğünde kendisine; ben bu işi neden
yapıyorum diye sorma gereği duymuş ve kendi kendine şu sonuca varmıştır. “Burada
bulunmamın bir nedeni mutlaka olmalı düşüncesine iki elle sarıldım, bunun sonucunda da bu nesnelerden mükemmel bir şeyler yapabileceğime inandım. Ölü bir bebeği tutan bakıcı portresi böyle bir zamanda tasarlanmış ve yapılmış.

“Gerçek sapıklık sonradan edinilmez, gerçek sapıklar öyle doğarlar” Joel-Peter Witkin
doğuştan baştan çıkartıcı olarak dünya ya gelmiştir.” diyor Marino Isola onun
hakkında ki bir yazısında ve ekliyor o “Yarı Hieronymus Bosch, yarı ‘Texas zincir
cinayetleri katliamı belgeleyicisi.’

Sanatçı, Tüm eserlerinde bir organı kopmuş yada garip olan kişileri seçmesinin
nedenini “Toplumdan atılmışı sevmek, bedeni hasar görmüşü sevmek, nefretle
bakılanı sevmek” diye adlandırır.

Mexico daki Chihuahua cinsi köpek tutan bu çıplak transseksüel, çoğu zaman ünlü
moda fotografçısı Hurrel’in Greta Garbo fotografları ile eşdeğer tutulur. Bu ortaklık
her ikisinde de ortaya çıkan “estetik güzellik” sonucundadır. Yoksa modellerdeki
farklılık değil. 1984 yılında eleştirmen Max Kozloff, Witkin için hazırladığı yazıda
sanatçı hakkında karar vermekte zorlandığını ve “tartışılabilir güzellik” konusunu
açığa çıkaramadığını yazar.

Eserlerindeki ucubeler, hilkat garibeleri, ölü vücutlar onu 20. yüzyılın en çok nefret
edilen, öfke uyandıran fotograf sanatçısı haline getirmiştir. Hatta bazıları, onu
kullandığı bazı nesneler ve vücutlardan dolayı satanist olarak adlandırmışlar ve
Londra’daki bir sergisinin açılışını engellemek istemişlerdir.

Sanatçının verdiği bir gazete ilanı :
“Cüceler, vücut bozuklukları olanlar, devler, kamburlar, transseksüeller, sakallı ve
çok kıllı kadınlar, kuyruklu, boynuzlu, kanatlı, dört memeli kadınlar, doğumdan
dolayı sakat kalmışlar, kolu, bacağı, burnu, kulağı, memesi kopmuş herkes. Aşırı
derecede büyük her türlü organı olan herkes. Her tarzda garip ve değişik görünümü
olanlar. Ölüler, ölü doğmuş her türlü canlı biçimleri. Hermafroditler, perversion, İsa
nın bedeninin duruşundaki arızaları alan herkes. Aşağıdaki telefon ile temasa
geçsin……”

Tıp Fakültelerine, morglara, adli tıp kurumlarının depolarına girip oralardan malzeme toplayarak fotograflar yaratmak sanki ortaçağda resim sanatçılarının anatomistlerle
ortak çalışmasını yeniden yakalamak gibi adlandırılabilir. Eski ustalardan, Bosch,
Bruegel, Botticelli, Titian, Goya, Rubens ve modernlerden Picasso ve Miro.Tüm
bunları yaparken toplumdan atılmış, dışarı itilmiş, garip, kötü görünüşlü kişileri
kullanmak.

Erkek kardeşi Jerome gelişen ve ilerleyen bir resim sanatçısı olurken, Joel sınırlı
eğitimi olan bir katolik okuluna devam ediyordu. Kiliseden aldıkları sekiz yıllık
eğitim bu kardeşlerde ilerde çok iz bırakacaktı. Jerome, resimlerinde şiddet ve acı
veren Katolik ve Yahudilik temaları işlerken, inanıyorlardı ki günah işlemeyi ne kadar
parlak ve canlı anlatırlarsa o kadar etkili olacaktı. “Kardeş olarak karanlık
görüşlerimiz vardı. Ben Araf’ta acı çekip beklerken, o Cehennemde idi.”

Witkin 15 yaşında kamerasını ve ilk kursunu alıp annesinin fabrikasına çekim
yapmaya gidiyordu. Coney Adası’ndan geçerken kardeşi Jerome’dan resim malzemesi
olarak garip vücutlu kişileri istiyordu. “Korku verici şeyleri çekmek ile onları güzel göstermek arasında bir paradox var”. Cooper Union’ da heykel, Columbia Üniversitesinde şiir dersleri almış olmanın verdiği kompozisyon tekniklerini herzaman mükemmel kullanmış ve sergilemiştir. Sanatçı var olan o çoşkusu ile son eserlerinden birini tarif ederken biraz korkarak “Bundan sonra herhalde bir kaç yıl sadece çiçek resmi çekeceğim” demiştir.

Sanatçının gerçek baskıları, kazıma yöntemi ile selenyum sıvıları ve diğer başka
kimyasalları karıştırılarak yapılmakta. Bu kağıt daha sonra cam ya da alüminyum
levhalar kullanılarak fotograf kağıdına aktarılmakta. Bazı yerlerde fazlaca kullanılan
parlaklık geçmiş ile gelecek arasında bir köprü oluşturmaktadır.Ortaçağ sanatına göndermeler, Goya, Rubens, Picasso, Rembrant, Velazques’ten esintiler, karizmatik ve müthiş bir kompozisyon zekası. Ve işte kapkara bir koyun Joel Peter witkin.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s